गुहागर, विशेष प्रतिनिधी – झाडाखाली पडलेले अवघे दोन-चार आंबे उचलणे एका खासगी जमीन मालकाला भलतेच महागात पडले आहे. रत्नागिरी जिल्ह्यातील गुहागर तालुक्यातील ऐतिहासिक गोपाळगड किल्ल्यात पर्यटकांना आंबे उचलण्यावरून हटकणे आणि किल्ल्यावर मालकी हक्क सांगणे, या संपूर्ण प्रकरणाची राज्य शासनाने गंभीर दखल घेतली आहे. या वादाचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर निर्माण झालेल्या जनक्षोभामुळे आता शासनाने गोपाळगड किल्ल्याच्या आतील जमिनीच्या संपादनाची प्रक्रिया सुरू करण्याच्या हालचाली सुरू केल्या आहेत.
वादाची ठिणगी आणि व्हायरल व्हिडिओ
काही दिवसांपूर्वी गोपाळगड किल्ल्यावर पर्यटनासाठी आलेल्या काही पर्यटकांनी किल्ल्याच्या आवारातील झाडाखाली पडलेले काही आंबे उचलले होते. त्यावेळी तेथे उपस्थित असलेल्या अय्याझ मनियार नावाच्या व्यक्तीने पर्यटकांना अटकाव केला. “हा किल्ला आणि येथील जमीन आमच्या खासगी मालकीची आहे,” असा दावा करत त्यांनी पर्यटकांना हटकले. या प्रसंगाचा व्हिडिओ समाजमाध्यमांवर प्रचंड व्हायरल झाला. महाराष्ट्राचा ऐतिहासिक वारसा असलेल्या किल्ल्यावर एका व्यक्तीने खासगी मालकीचा दावा केल्याने दुर्गप्रेमी आणि सर्वसामान्यांमध्ये तीव्र संताप व्यक्त झाला.
”चार आंबे खूप महागात पडले!”
“जर त्या दिवशी पर्यटकांनी उचललेल्या त्या दोन-चार आंब्यांकडे दुर्लक्ष केले गेले असते, तर हा विषय इतका गाजला नसता. परंतु, त्या आंब्यांवरून झालेल्या वादामुळेच अनेक वर्षांपासून दबलेल्या या मोठ्या प्रश्नाला वाचा फुटली,” अशी चर्चा आता संपूर्ण महाराष्ट्रभर रंगली आहे.
किल्ला खासगी मालकीत गेला कसा?
वशिष्ठी नदीच्या मुखाशी, अंजनवेल येथे समुद्रकिनाऱ्यालगत एका उंच टेकडीवर वसलेला गोपाळगड हा कोकण किनारपट्टीवरील अत्यंत महत्त्वाचा सागरी दुर्ग आहे. आदिलशाही, शिवकाळ, सिद्धी, आंग्रे, पेशवे आणि इंग्रज असा मोठा इतिहास लाभलेल्या या किल्ल्याच्या आतील भागात अनेक वर्षांपासून आंबा, नारळ आणि इतर फळझाडांची लागवड करण्यात आली आहे. महसुली नोंदींमधील बदल किंवा दशकांपूर्वीच्या प्रशासकीय प्रक्रियांमुळे हा भाग खासगी व्यक्तींच्या नावावर गेला होता. हा प्रश्न स्थानिक पातळीवर वर्षानुवर्षे रेंगाळत होता.
शासनाची कडक पावले; कागदपत्रांची तपासणी सुरू
व्हिडिओ व्हायरल झाल्यानंतर आणि जनतेच्या भावनिक प्रतिक्रिया उमटल्यानंतर शासनाचे महसूल विभाग, पुरातत्त्व विभाग आणि संबंधित यंत्रणा सतर्क झाल्या आहेत. किल्ल्याच्या मालकी हक्कासंदर्भातील जुन्या आणि नव्या सर्व कागदपत्रांची कसून तपासणी सुरू करण्यात आली आहे. ऐतिहासिक वारशाचे जतन आणि संरक्षण करण्यासाठी किल्ल्याच्या आतील खासगी जमीन शासन आपल्या ताब्यात (संपादित) घेणार असल्याचे खात्रीलायक संकेत मिळाले आहेत.
किल्ल्याच्या पुनरुज्जीवनाची आस
गोपाळगड आता एका ऐतिहासिक वळणावर
शासनाने जमीन संपादन प्रक्रिया पूर्ण केल्यास किल्ल्याच्या संवर्धनाचा मार्ग मोकळा होणार आहे. दुर्गप्रेमींच्या मते, किल्ल्याची ढासळलेली तटबंदी दुरुस्त करणे, माहिती फलक लावणे, आणि पर्यटकांसाठी मूलभूत सुविधा निर्माण करणे आता शक्य होईल. एका झाडाखाली पडलेल्या चार आंब्यांनी सुरू झालेला हा वाद आता गोपाळगडचे वैभव परत मिळवून देण्यासाठी कारणीभूत ठरत आहे.
