इस्लामाबाद, वृत्तसंस्था – अमेरिका आणि इराण यांच्यातील उच्चस्तरीय शांतता चर्चा पूर्णपणे अपयशी ठरली आहे. पाकिस्तानच्या मध्यस्थीने इस्लामाबाद येथे शनिवारी रात्री सुरू झालेली ही ऐतिहासिक आमने-सामने चर्चा २१ तासांहून अधिक काळ चालली, पण कोणताही करार झाला नाही. अमेरिकेचे उपराष्ट्रपती जेडी व्हान्स यांनी व्हाइट हाऊस ब्रिफिंगमध्ये स्पष्ट सांगितले की, “आम्ही इराणला आमची सर्वोत्तम आणि अंतिम ऑफर दिली होती, पण ते ती स्वीकारण्यास तयार नव्हते.”
इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने याला “युद्धाचा विस्तार” म्हटले असून, दोन्ही बाजूंनी एकमेकांना दोष दिला आहे. चर्चेत अणु कार्यक्रम, निर्बंध हटवणे, हॉर्मुझ सामुद्रधुनीचे सुरक्षित संचालन, युद्ध नुकसानभरपाई आणि प्रादेशिक शांतता यासारख्या मुद्द्यांवर विस्तृत चर्चा झाली. मात्र, इराणने आपल्या “लाल रेषा” ओलांडण्यास नकार दिला.
पार्श्वभूमी आणि सद्य:स्थिती
ही युद्धविरामानंतर (एप्रिल ८, २०२६) सुरू झालेल्या तिसऱ्या फेरीतील चर्चा होत्या. फेब्रुवारी-मार्च २०२६ मध्ये अमेरिका-इस्त्राइल आणि इराण यांच्यातील छोट्या युद्धानंतर (२०२६ इराण युद्ध) हॉर्मुझ सामुद्रधुनी बंद झाल्याने जागतिक तेल पुरवठा प्रभावित झाला होता. पाकिस्तानने मध्यस्थी करत दोन आठवड्यांचा युद्धविराम मिळवला होता. पण ट्रंप प्रशासनाने “पूर्ण अणु नि:शस्त्रीकरण” आणि “हॉर्मुझ पूर्णपणे खुला” यासारख्या कठोर अटी लादल्या. इराणने याला “जास्तीत जास्त मागण्या” म्हटले.
आता काय?
युद्धविराम अद्याप कायम आहे, पण तो “नाजूक” आहे.
अमेरिकी प्रतिनिधिमंडळ इस्लामाबाद सोडत आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी “आम्ही जिंकलोच” असे म्हटले असून, नव्या धमक्या (समुद्री घेराबंदी) दिल्या आहेत. जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती वाढण्याची भीती आणि मध्यपूर्वेतील तणाव कायम आहे.
विश्लेषण: ही चर्चा १९७९ नंतरची सर्वोच्च पातळीवरील आमने-सामने बैठक होती. तरीही परिणाम शून्य. पुढील काही दिवसांत परिस्थिती कशी वळण घेईल, हे पाहणे महत्त्वाचे आहे.
